erromoko magoak

PORTZENTAJEAK

ZENBAKI ARRAZIONALAK deitzen diegun zenbakiak  ZATIKIAK dira.

Zatiki guztiak (zenbaki arrazional guztiak) zenbaki hamartarrez ere adieraz daitezke.

- Zenbaki hamartarra zatikiaren zenbatzailea izendatzaileaz zatituz ateratzen da.

3 / 4 = 0,75

7 / 9 = 0,7777 = 0,7

7 / 6 = 1,166666 = 1,16

- Zatiki baliokide guztiek adierazpen hamartarra bera dute.

2 / 5 = 4 / 10 = 6 / 15 = 8 / 20 = 0,4

- Zatiki baten adierazpen hamartarra "BATEKO HAINBESTEKO" bat da.

2 / 5 = 0,4

2 / 5 --- zatikiak " 5etik 2" esan nahi du.

0,4   --- zatiiak "1etik 0,4" esan nahi du.


- Gaur egun oso gutxi erabiltzne dugu zatikiak, zatikien ordez adierazpen hamartarrak erabiltzen ditugu

(bateko hainbeste), eta horien ehunekoetakoak batez ere (ehuneko hainbeste).

            Aierazpen hamartarra             Ehuneko edo portzentaje adierazpena
2 / 5  -------------------------  0,4  ----------------------------------------  40 %
            "bateko hainbeste"                            "ehuneko hainbeste"


- "1etik 0,4" eta "100etik 40" gauza bera dira. %40 idatziko dugu.

- "Bateko hainbestetik" "ehuneko hainbestera" igarotzeko, 100ez biderkatzen da.

- %3k "ehunetik 3" esan nahi du, edo 3 / 100, edo 0,03, gauza bera bait dira.


ZENBAKI ARRAZIONAL GUZTIAK HIRU MODU BALIOKIDETAN ADIERAZ DAITEZKE !

ZATIKIZKO ADIERAZPENA  ------   ADIERAZPEN HAMARTARRA  -------   PORTZENTAJE ADIERAZPENA

               5 / 8                             5 : 8                 0,625                            x 100                   62, 5 %


ARIKETAK




- Zenbat bider sartzen da zati gorria laukizuzen horretan?

- Adierazi zati berde zatiki baliokidez eta adierazpen hamartarrez 

(bateko hainbeste).

- Zati berdea ---- 8 / 48 = ___ / 24 = ___ / 12 = ___ / 6 = ______



- Zebat bider sartzen da zati urdina laukizuzen horretan? 

- Adierazi zati urdina zatiki baliokidez, adierazpen hamartarrez (bateko hainbeste) eta portzentaje adierazpenez (ehuneko 

hainbeste).

- Zati urdina ------ 12 / 48 = ____ / 24 = ____ / 16 = ____ / 12 = _____ / 8 = ____ / 4 = ____ = % _____




Ikasgela batean 20 ikasle daude. Gaur hiru neska eta mutil bat geratu dira etorri gabe, gaixo zeudelako.

- Adierazi hiru modu desberdinetan ikasgela horretatik gaixo dagoen partea:

ZATIKI BALIOKIDEAK                              BATEKO HAINBESTE                     EHUNEKO HAINBESTE

4 /20 = __ / 10= __ / 5= ___ / 100=


Ikasgela honetako 20 ikasleetatik 12 neskak dira.

Adierazi hiru modu baliokidetan arlazio hauek.

      Neska kopurua
A= 
      Ikasle kopurua

     Mutil kopurua
B= 
     Ikasle kopurua

     Neska kopurua
C=
     Mutil kopurua

     Mutil kopurua
D=
     Neska kopurua

Zenbat da A + B?

Zenbat da C x D?

3. Adierazi hiru modu desberdinetan (zatikizko adierazpenez, adierazpen hamartarrez eta portzentajezko adierazpenez) kopuru hauen artean dagoen erlazioa:

-          1 m-tik 20 cm → ___ / ___ = ____ = % ____

-          1 l-tik 10 ml → ___ / ___ = ____ = % ____

-          2 €-tik 50 zent → ___ / ___ = ____ = % ____

-          Zirkulu batetik 60º → ___ / ___ = ____ = % ____

-          1 t-tik 25 kg → ___ / ___ = ____ = % ____

-          2 kg-tik 40 g → ___ / ___ = ____ = % ____

-          1 ha-tik 400 m² → ___ / ___ = ____ = % ____

-          1 m³ -tik 700 dm³  → ___ / ___ = ____ = % ____

4. Badakizu zer esan nahi duen zatiki bat sinplifikatzeak. “Zenbatzaile eta izendatzailea txikiagoak dituen beste zatiki baliokide bat aurkitzea”.

Badakizu zatiki bat gehiago sinplifikatu edo laburtu ezin daitekeenean, zatiki laburtezina dela.

-          Soildu itzazu zatikiok laburtu ezinezko zatiki batera iritis arte.

Adieraz itzazu portzentajezko adierazpenez ere.

-          4 / 12 = ___  / ___ = % ____

-          32 / 80 = ___  / ___ = % ____

-          5 / 10 = ___  / ___ = % ____

-          25 / 150 = ___  / ___ = % ____

-          8 / 32 = ___  / ___ = % ____

-          35 / 77 = ___  / ___ = % ____

5. Zein zatiki dago 1etik hurbilen, 6 / 5 ala 5 / 4 ?

6. Koka itzazu zenbaki-zuzenean zenbaki arrazional Hajek 7 / 5, (1,5), (%60)

______________________________________________________

0                                                1                                                 2

7. Gogoratu bi zatiki elkarren baliokideak diren jakiteko hiru prozedurak. Baliokideak al 

dira 6 / 24 eta 7 / 28?

1. PROZEDURA Zatiki hauei dagozkien adierazpen hamartarrak aterako ditugu. 6 / 24 = 7 / 28 = Gero…

2. PROZEDURA Izendatzailea bera duten zatikiak aterako ditugu. 6 / 24  = 6 x 28 / 24 x 28 = 7 / 28 = 7 x 24 / 28 x 24 = Gero…

3. PROZEDURA Gurutzean biderkatuko ditugu. 6 / 24     X     =      7 / 28   Gero…

- Azter ezazu ea zatiki hauek elkarren baliokideak diren:

1. PROZEDURA: 20 / 24 eta 30 / 36 ----- BAI         EZ

2. PROZEDURA: 8 / 6 eta 28 / 16 -------  BAI         EZ

3. PROZEDURA: 13 / 27 eta 25 / 55 ----  BAI         EZ

8. Osatu zutabeak:

ZATIKI LABURTEZINA	2 / 5
ZATIKI SINPLIFIKAGARRIA				9 / 12
ADIERAZPEN HAMARTARRA (bateko hainbeste)			0,45		1,2
PORTZENTAJE ADIERAZPENA 8ehuneko hainbeste)		% 15

9. Bilatu zanbaki hauei dagozkien zatiki laburtezinak. Gogoratu zenbakitzailea eta 

izendatzailea zenbaki osoak direla.

0,65 = ___  / ___

1,25 = ___  / ___

% 6 = ___  / ___

% 15 = ___  / ___

0,625 = ___  / ___

0,004 = ___  / ___

0,08 = ___  / ___

% 75 = ___  / ___

% 27,5 = ___  / ___

____________________________________________________________________________

10. Gauza bera al da 3 pertsonaren artean 500 € banatzea eta 15 pertsonaren

artean 2.500 € banatzea?

Zergatik?

Gauza bera al da hilean 750 € eta urtean 9.000 € gastatzea?

Zergatik?

Gauza bera al da”8tik 3” eta “20tik 8”?

Zergatik?

11. Osatu taula hau.

	ZATIKI LABURTEZINA	ADIERAZPEN HAMARTARRA	PORTZENTAJE ADIERAZPENA
Egun bateko 6 ordu
Litro bateko 150 cl
Tona bateko 20 kg.
Bi minutuko 15 segundo.
Dozena bateko 9 arrautza.

12. Adierazi tauletan kolore bakoitzean margotuta dagoen % (ehunekoa,

portzentajea).

				GUZTIRA
ZATIKI LABURTEZINA
%

            

	A	B	C	GUZTIRA
GRADUAK
%

13. Margotu ondoko laukizuzen hau kolore bakoitzerako agintzen diren portzentajeak zainduz.

%	% 15	% 33	% 30

-         Laukizuzenaren % zenbat geratzen da zuri? %

14. Adierazi portzentaje bidez ondoko erlazio hauek.

	50tik 20	24tik 3	25etik 1	5etik 4
%

15. Osatu baliokidetza hauek.

-         Kopuru baten %50, kopuru hori _________ z zatitzearen baliokide da.

-         Kopuru baten % 300, kopuru hori ________ z biderkatzearen baliokide da.

-         Kopuru bat 0,1 ez biderkatzea, kopuru horren % ______ ateratzearen baliokidea da.

-         Kopuru bat 4z zatitzea, kopuru horren % ________ ateratzearen baliokide da.

-         Gozopil baten % 100 hartzen badut, gozopil horren zenbateko zatia hartu dut? _________

-         Kopuru bat 1,5ez biderkatzea, kopuru horren % ________ ateratzearen baliokidea da.

16. Zortzi pertsona ez oso burutsuk “pozoia” markako 20na zigarroko pakete bana erosi dute. Esan paketearen zenbateko partea erre duen horietako bakoitzak.

	1	2	3	4	5	6	7	8
ERRE DITEUN ZIGARROAK	5	6	10	8	12	4	16	15
%